Wózki widłowe:
Wózki jezdniowe z napędem silnikowym kto może obsługiwać?
Idąc za źródłem Inspektor_UTB_wyd_spec_2026, które będziemy wielokrotnie cytować postanowiliśmy napisać cos od nas, tak aby rozwiać wszelkie wątpliwości w zakresie wózków.
Wózki jezdniowe z napędem silnikowym należą do grupy urządzeń technicznych, które są poddawane znacznym obciążeniom, często w skrajnych warunkach środowiskowych. Intensywne warunki pracy wózków mogą być przyczyną wielu sytuacji potencjalnie niebezpiecznych. W takich przypadkach bardzo istotnym czynnikiem, który bezpośrednio decyduje o bezpiecznym użytkowaniu wózków, jest ich eksploatacja zgodnie z przeznaczeniem, jakie przewidział producent w instrukcji eksploatacji, przez osoby posiadające potwierdzone kwalifikacje, jak również przestrzeganie i dostosowanie się do uwarunkowań lokalnych związanych z wykonaniem konkretnego zadania w danym zakładzie pracy.
Transport wewnątrzzakładowy realizowany za pomocą wózków jezdniowych podnośnikowych stanowi znaczny procent, począwszy od niewielkich zakładów pracy a skończywszy na rozbudowanych systemach transportowych, stosowanych w dużych centrach logistycznych. Zatem popularność zawodu operatora wózków jezdniowych nie maleje. Zmieniające się w ostatnich latach regulacje prawne w zakresie wydawania uprawnień do obsługi wózków jezdniowych z napędem silnikowym powodują nieustanne zaangażowanie oraz wzrost podejmowanych działań przez Urząd Dozoru Technicznego w obszarze poprawy bezpieczeństwa podczas eksploatacji wózków. Wprowadzone w 2019 roku zmiany w przepisach, nowelizacje oraz okresy przejściowe wywołały liczne wątpliwości, zarówno wśród przedsiębiorców, jak i samych operatorów. Mając owe na względzie postanowiliśmy opublikować artykuł.
Na rynku znajdziemy masę wózków o przeróżnych rozwiązaniach natomiast należy zaznaczyć, że dozorowi technicznemu podlegają wyłącznie wózki z mechanicznym napędem podnoszenia, gdzie przez napęd mechaniczny podnoszenia należy rozumieć wszelkie rodzaje napędu (np. spalinowy, elektryczny, hydrauliczny) niewymagający bezpośredniego działania siły mięśni podczas wykonywania czynności podnoszenia ładunku. Tym samym możemy wyodrębnić dwie kategorie wózków objętych dozorem technicznym:
I - Wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia z wysięgnikiem oraz wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia z osobą obsługującą, podnoszoną wraz z ładunkiem (ta kategoria uprawnia również do obsługi wszystkich pozostałych wózków jezdniowych z mechanicznym napędem podnoszenia, jak również innych wózków w transporcie wewnątrz-zakładowym, nieobjętych dozorem, np. wózków: unoszących, platformowych, ciągnikowych, pchających)


II - Wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia z wyłączeniem wózków z wysięgnikiem oraz wózków z osobą obsługującą podnoszoną, wraz z ładunkiem (ta kategoria uprawnia również do obsługi wózków w transporcie wewnątrz-zakładowym, nieobjętych dozorem, np. wózków: unoszących, platformowych, ciągnikowych, pchających)

W przestrzeni przemysłowej możemy odnaleźć kolejna grupę wózków tj.:
Wózki jezdniowe inne niż wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia, która nie podlega dozorowi technicznemu.

Które to mogą być ?

Reasumując z trzech grup mamy dwie dozorowe i jedna nie dozorowa jak wyżej.
JAKIE SĄ WYMAGANIA DLA OPERATORA?
Rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 8 października 2019 r. wprowadziło zmiany w rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 15 grudnia 2017 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy użytkowaniu wózków jezdniowych z napędem silnikowym. Nowelizacja miała na celu rozwiązanie niejasności przepisów w obszarze wymagań, jakie powinni spełniać operatorzy do obsługi wózków jezdniowych z napędem silnikowym.
Co się zatem zmieniło?
Zmianie uległ § 4 ust. 1 i 2 (cytowane poniżej). Wprowadzone zmiany dotyczyły wymagań, jakie powinni spełniać operatorzy wózków jezdniowych z napędem silnikowym.
Wymagania polegają głównie na konieczności uzyskania przez operatora zaświadczenia kwalifikacyjnego w jednej z trzech jednostek dozoru technicznego (UDT, TDT lub WDT), zgodnie z trybem określonym w rozporządzeniu Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 21 maja 2019 roku w sprawie trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych.
Rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 8 października 2019 roku w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy użytkowaniu wózków jezdniowych z napędem silnikowym [1] (obowiązuje od 15 października 2019 roku)
§ 4. 1. Do obsługi wózków jezdniowych podnośnikowych z mechanicznym napędem podnoszenia dopuszcza się osobę, która ukończyła 18 lat i posiada:
1) zaświadczenie kwalifikacyjne do obsługi wózków jezdniowych uzyskane na podstawie przepisów w sprawie sposobu i trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych oraz sposobu i trybu przedłużania okresu ważności zaświadczeń kwalifikacyjnych lub
2) uprawnienia maszynisty ciężkich maszyn budowlanych i drogowych lub książkę operatora maszyn roboczych z wpisem w zakresie obsługi wózków podnośnikowych.
2. Do obsługi wózków jezdniowych, innych niż wymienione w ust. 1, dopuszcza się osobę, która ukończyła 18 lat i:
1) posiada zaświadczenie ukończenia odpowiedniego do rodzaju wózka jezdniowego szkolenia, potwierdzającego nabyte umiejętności, zgodnie z programami opracowanymi lub zatwierdzonymi:
a) przez Urząd Dozoru Technicznego lub
b) do dnia 1 stycznia 2011 r. przez Ośrodek Doskonalenia Kadr w Mysłowicach, lub
2) posiada dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdami silnikowymi lub zespołami składającymi się z pojazdu silnikowego i przyczepy lub naczepy uzyskane na podstawie przepisów w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, lub
3) spełnia warunki, o których mowa w ust. 1
W celu łagodnego przejścia operatorów ale także przedsiębiorców na nowe warunki i wymagania*
WYDŁUŻONO TERMINY WAŻNOŚCI IMIENNYCH ZEZWOLEŃ:
a) wystawione do dnia 31 grudnia 2004 roku zachowują ważność nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2023 roku,
b) wystawione do dnia 31 grudnia 2014 roku zachowują ważność nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2026 roku,
c) wystawione od dnia 1 stycznia 2015 roku zachowują ważność nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2027 roku.
Uwzględniając terminy ważności imiennych
zezwoleń i pozostałych warunków
od 1 stycznia 2028 roku
wszyscy operatorzy wózków jezdniowych
podnośnikowych powinni mieć ujednolicone
kwalifikacje zgodnie z powyższymi.
EGZAMIN JAK ON WYGLĄDA OD 2019r.
W zakresie obsługi wózków z mechanicznym napędem podnoszenia egzamin składa się z dwóch części – TEORETYCZNEJ I PRAKTYCZNEJ
Egzamin pisemny w formie testu z wiedzy teoretycznej w zakresie określonym w art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 roku o dozorze technicznym. Test zawiera 15 pytań. Udzielenie co najmniej 11 poprawnych odpowiedzi zalicza egzamin teoretyczny (czas trwania 30 minut).
Egzamin praktyczny** polegający na sprawdzeniu umiejętności w zakresie obsługi wózków. Część praktyczną egzaminu, o której mowa w ust. 3 pkt 2 ustawy, przeprowadza się w warunkach zapewniających bezpieczeństwo, przy uwzględnieniu stopnia zagrożenia związanego z obsługą urządzenia technicznego.
** Część praktyczną egzaminu uznaje się za zakończoną pozytywnie po uzyskaniu pozytywnego wyniku z obu niżej wymienionych części składowych.
Część pierwsza – polega na zaprezentowaniu na urządzeniu lub przy nim w sposób bezpieczny jednej czynności z zakresu obsługi technicznej
codziennej (OTC) wskazanej przez komisję, zgodnej z typem urządzenia. Niezaliczenie OTC kończy część praktyczną egzaminu wynikiem negatywnym.
Część druga – obejmuje wykonanie zadania praktycznego, podczas którego komisja egzaminacyjna ocenia prawidłowość wykonywanych manewrów i czynności związanych z praktyczną obsługą urządzenia. Niewykonanie zadania praktycznego kończy część praktyczną egzaminu wynikiem negatywnym.
Komisja kwalifikacyjna informuje osobę zainteresowaną o wyniku egzaminu bezpośrednio po egzaminie. Pozytywny wynik testu i egzaminu praktycznego jest podstawą do wydania zaświadczenia kwalifikacyjnego przez organ właściwej jednostki dozoru technicznego.
PODSUMOWANIE
Dzięki zmianom wprowadzonym przez przepisy Rozporządzenia ujednolicone zostały wymagania dla pracodawców i operatorów oraz podany został harmonogram wygaszania ważności imiennych zezwoleń wystawianych przez pracodawców. Nowelizacja ustawy o dozorze technicznym wprowadza wysokość opłaty za egzamin, a rozporządzenie wprowadza m.in. terminowość wydawanych przez UDT zaświadczeń.
Zaświadczenia kwalifikacyjne dla operatorów wydawane są na czas określony nie krótszy niż 5 lat na wózki jezdniowe z mechanicznym napędem podnoszenia z wysięgnikiem oraz wózki jezdniowe z mechanicznym napędem podnoszenia z osobą obsługującą podnoszoną wraz z ładunkiem i nie dłuższy niż 10 lat na wózki jezdniowe z mechanicznym napędem podnoszenia z wyłączeniem wózków z wysięgnikiem oraz wózków z osobą obsługującą podnoszoną wraz z ładunkiem.
SPRAWDŹ SWOJE ZEZWOLENIE IMIENNE
ZADBAJ O PRAWIDŁOWE UPRAWNIENIA
Literatura:
1.Biuletyn Urzędu Dozoru Technicznego „INSPEKTOR” Wydanie specjalne marzec-kwiecie 2026r. https://www.udt.gov.pl/images/kampania/biuletyn/pdf/Inspektor_UTB_wyd_spec_2026.pdf Autorzy cytowanego artykułu
MGR KATARZYNA IGNACZAK Starszy Specjalista ds. Wsparcia Dozoru Technicznego Oddział w Łodzi Urząd Dozoru Technicznego
MGR INŻ. DANIEL ŚWIĄDER Starszy Specjalista Urządzeń Transportu Bliskiego Oddział w Łodzi Urząd Dozoru Technicznego
2. Rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 8 października 2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy użytkowaniu wózków jezdniowych z napędem silnikowym (Dz.U. z 2019 r. poz. 1948)
3. Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 15 grudnia 2017 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy użytkowaniu wózków jezdniowych z napędem silnikowym (Dz.U. z 2018 r. poz. 47)
4. Rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 21 maja 2019 r. w sprawie sposobu i trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych oraz sposobu i trybu przedłużania okresu ważności zaświadczeń kwalifikacyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1008)
5. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 10 maja 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy użytkowaniu wózków jezdniowych z napędem silnikowym (Dz.U. z 2002 r. nr 70 poz. 650)
6. Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. 1194).
Testy UDT